,

Voće – lokalno ili tropsko?

Šta je bolje za djecu i kojem voću treba dati prednost?

Kada govorimo o uvođenju voća u ishranu djece sa ovih prostora, prvo se odlučujemo za voće našeg podneblja, a kasnije povremeno treba uključiti i tropsko voće – u manjoj količini, i u kombinaciji sa domaćim, da bi se beba navikla na nove ukuse.
Ipak, prednost treba dati voću iz okoline.

Lokalno voće je svježije od onog koje stoji u hladnjačama tjednima, ili se toliko dugo transportira. Svježina voća ne utiče samo na ukus, već i na nutritivne kvalitete, koji propadaju stajanjem. Najukusnije je ono voće koje se jede u okviru 24 sata od kada je ubrano. Osim toga, lokalno voće duže sazrijeva, ne mora da bude ubrano prije vremena da bi sazrijevalo tokom transporta.

Lokalna kupovina je vezana za godišnja doba, pa jedemo voće koje je na vrhuncu ukusa. Ono mora da bude svježe, po mogućnosti iz bio vrta i voćnjaka, neprskano, zrelo, netretirano. Treba da je sa našeg podneblja, jer svaki duži transport podrazumjeva i kemikalije, koje to voće održava svježim. Izuzetak čini ono voće koje ne mora da se tretira, i koje podnosi duže skladištenje (citrusno, koštunjavo i suho voće). Iako porjeklom uglavnom iz Srednje i Jugoistočne Azije, većina voća je davno odomaćena u Europi, odnosno kod nas. Jabuka, kruška, marelica, grožđe, šljiva… samo su neke vrste koje vode porjeklo iz najudaljenijih krajeva svijeta, ali kao da su ponikle sa ovih prostora.

Lokalno voće

Jabuke su svrstane među najrasprostranjenije voće našeg podneblja, i prvo koje se uvodi u dječju ishranu. Osim što su dobar izvor vitamina A i C, i minerala – kao što su fosfor i željezo, one sadrže veliku količinu rastvorljivog vlakna pektina. Zato su ljekovita hrana, jer normaliziraju crijevnu funkciju i štite od toksina iz okoline. Pomažu organizmu da eliminira kolesterol, a zbog sadržaja malenične kiseline potpomažu probavu veoma masne hrane.

Marelice su iz Centralne Azije, ali se smatraju domaćim voćem, jer uspjevaju u gotovo svim toplijim dijelovima Europe, kao i u našoj zemlji. Osim drugih nutritivnih kvaliteta, izvanredan su izvor beta karotena. Konzumiranje ovog voća potpomaže redukciju kožnih problema i infekcija kože. Suhe marelice (kao i ostalo suho voće) su znatno kaloričnije, jer sadrže više šećera. Bogat su izvor željeza i kalija.

Kruške, takođe porjeklom iz Azije, odomaćene su u Europi, i sa pravom se smatraju voćem našeg podneblja. Niskokalorične, sadrže najslađi prirodni šećer – levulozu, ali i šećere glukozu i fruktozu. Bogat su izvor kalija, vitamina C i pektinskih vlakana.

Šljive su najčešće uzgajana sorta voća kod nas. Dobar su izvor kalija, kao i vitamina A i E. Imaju diuretično svojstvo , a djeluju i kao sredstvo protiv konstipacije (zatvora).

Trešnje su bogate bioflavonoidima, koji imaju značajna antioksidantna svojstva. Sadrže umerene količine kalija i vitamina C.

Jagode su bogate vitaminima i umjerenom količinom željeza, a ta kombinacija ih čini korisnim kod tretmana umora i anemije. Takođe imaju rastvorljiva pektinska vlakna, koja eliminiraju kolesterol. S obzirom da sadrže obilje vitamina C, samo osam plodova je potrebno da zadovolji dnevnu potrebu mališana za tim vitaminom. Jagode obiluju i kalijem, antioksidansima i vlaknima. Najbolje ih je uključiti u dječju ishranu sa navršenih
godinu dana, da bi se izbjegla alergijska reakcija. Treba ih uvoditi postepeno, u malim količinama, i pratiti eventualno pojavljivanje simptoma alergije – crvenila i otoka.

Grožđe takođe može da se posle navršenih godinu dana uvede u ishranu djeteta. Ovo voće obiluje antocijaninima, flavonima, taninima i drugim antioksidansima. Crno grožđe sadrži resveratrol, za koji se vjeruje da pomaže sniženje kolesterola i zaštitu srca. Takođe sadrži kalij. Korisno je za čišćenje (detoksikaciju) organizma.

Isto važi i za lubenicu i dinju, koje su dobar izvor kalija, vitamina A i folata. Imaju snažno diuretsko dejstvo (izbacivanje tečnosti), ali i laksativno (pražnjenje creva).

Tropsko voće

Iako polovina proizvodnje banana pripada Africi, one se uzgajaju  u većini suptropskih i tropskih zemalja. Verovatno najprobavljiviji plod koji postoji, banane se djeci daju odmah posle jabuke, ili istovremeno. Odličan su izvor kalija, vitamina B6 i folne kiseline. Inače, predstavljaju rijetku kombinaciju proteina, ugljenih hidrata, vitamina i minerala – izuzetnog energetskog kvaliteta. Zbog visokog sadržaja vlakana, pomažu normalizaciju funkcije crijevnog trakta, pa se koriste kao dijetna namirnica kod dijareje  i konstipacije .

Banane se beru zelene i ostavljaju da sazriju. Količina šećera u njima raste zrenjem, od dva do dvadeset posto .
Pošto sazriju, banane mogu da se drže u frižideru (čak i ako im kora dobije smeđu boju, iznutra neće da budu oštećene). Izuzetno rijetko izazivaju alergijske reakcije.

Citrusno voće (grejpfrut, limun, narandže i mandarine) je bogato vitaminom C i vitaminima B kompleksa. Od minerala sadrže kalcij, fosfor, magnezij i željezo, kao i širok spektar nutrijenata i zaštitnih vlakana, poput pektina. Citrusno voće u svježem obliku je dobar izvor rastvornih i nerastvornih vlakana (sokovi ih ne sadrže). Važan je dio zdrave ishrane, jer jača otpornost organizma i tako ga štiti od infekcija.

Mango je poreklom iz Hondurasa i Kostarike, gde raste u “divljem”obliku, a kasnije je pripitomljen u Meksiku. Uzgaja se u gotovo svim suptropskim i tropskim oblastima. Sadrži ulja, uglavnom nezasićena, ali i 4% proteina, obilje kalija i vitamina B grupe, kao i vitamina A.

Papaja takođe pripada grupi tropskog voća. Ne preporučuje se kao prvo voće u ishrani beba – iako je bogata vitaminima i mineralima, i lako probavljiva, već se u ishranu uključuje krajem prve godine.

Avokado se u smjernicama američkih stručnjaka za ishranu djece čak preporučuje kao prvo voće, jer ima kremastu strukturu i lako se probavi, bogat je ugljenim hidratima, mastima i proteinima. Može da se mješa sa ostalim voćem i napravi ukusan pire. S obzirom na dostupnost i podneblje, ovo je sasvim opravdano.