, ,

Kako se beba adaptira na život van maminog trbuha

Prvi bebin plač je događaj kome se raduju i porodilja i medicinsko osoblje koje je učestvovalo u porođaju. On predstavlja početak procesa adaptacije na vanmaterične uslove života

U toku ovog procesa se uspostavljaju nove funkcije, koje do tada nisu postojale (disanje, regulacija temperature), a i mjenjaju neke koje su postojale, ali moraju da se temeljno prilagode novim okolnostima (krvotok, izlučivanje). Za to je potrebno određeno vrijeme. Ono za disanje iznosi – nekoliko minuta, za krvotok – oko 24 sata, za funkciju jetre – nekoliko dana, za bubrege – nekoliko tjedana, a za pojedine metaboličke i imunološke funkcije – nekoliko mjeseci.

Šta se događa u plućima pri prvom plaču?
Da bi pluća prodisala, u kratkom vremenu mora da bude odstranjena tekućina koja do časa rođenja ispunjava dišne puteve, da se plućni mjehurići trajno ispune zrakom, da se protok krvi kroz pluća poveća šest do deset puta, a dišni centar u mozgu preuzme svoju funkciju „od prvog do poslednjeg daha života“.
Bebe rođene na vrijeme, koje imaju zrela pluća i nisu pretrpjele nikakav stres koji bi loše uticao na dišni centar, dišu bez napora. Kod prijevremeno rođene,  plućna funkcija se teže uspostavlja – zbog čega im je ponekad neophodna stručna pomoć u jedinici intenzivne njege.

Šta se dešava sa krvotokom?
Prvim udisajima i podvezivanjem pupčane vrpce, krvotok se iz temelja mjenja. To rezultira prekidanjem protoka krvi kroz takozvane fetalne komunikacije – kojima je krv zaobilazila pluća, i uspostavljanjem normalnog protoka. On omogućava samostalan život, nezavisan od majčine cirkulacije.

Koja temperatura okoline bebi najviše odgovara?
Novorođeno dete je homeoterm, kao i odrasli, što znači da ima konstantnu tjelesnu temperaturu bez obzira na okolinu. Ali, raspon temperature sredine unutar kog može da održava svoju tjelesnu temperaturu konstantnom, mnogo je uži. Novorođenče se na hladnoći lako rashlađuje, a u pretoploj sredini lako pregrijava. Terminskom novorođenčetu najviše odgovara temperatura od 31-34 stupnjeva kada je golo, i oko 24 stupnjeva kada je uobičajeno obučeno i pokriveno pamučnim pokrivačem.

Za koje vrijeme novorođena beba treba da promokri?
Beba mokri i prije rođenja, a poslje rođenja bi morala da mokri bar jednom do kraja prvog dana života. Međutim, bubrežna funkcija novorođenčeta zadovoljava potrebe samo u bazalnim uslovima (kada je mala potrošnja energije), a nije dovoljna da savlada eventualna opterećenja kao što su smanjen ili povećan unos tekućine ili neodgovarajuća ishrana, o čemu treba voditi računa.

Koliko vremena bebi treba da “nauči da sisa?”
Novorođenče, pa i nedonošče, ima urođen refleks sisanja. Ali, i pored toga, popriličan broj beba ima problema sa izvlačenjem mlijeka iz majčinih dojki. Za prilagođavanje složenih mehaničkih funkcija koje obavlja sistem organa za varenje, obično je dovoljno sedam dana od rođenja. Nakon tog perioda – zdrava, terminska beba bi trebalo da sisa bez problema i polako dobija u tjelesnoj masi. Digestivni sistem donesenog novorođenčeta je u potpunosti sposoban da provari majčino mlijeko. Svaka druga vrsta hrane za njega predstavlja opterećenje i izvor mogućih komplikacija.

Zašto neke novorođene bebe požute?
Novorođenče ima gušću krv od odraslih, jer ima veći broj eritrocita (crvenih krvnih zrnaca) – koji su mu prije rođenja bili potrebni u uslovima smanjene koncentracije kisika u odnosu na njegovu količinu u zraku. Kako pri udisanju atmosferskog zraka ta količina eritrocita predstavlja višak – on se razgrađuje u jetri. Tom prilikom, crveni piment hemoglobin se pretvara u žuti – bilirubin. Najčešće, novorođenačka žutica nastaje zbog nezrelosti jetre koja treba da razgradi veliku količinu bilirubina i njegovog nakupljanja u krvi. Takozvana fiziološka žutica je normalna pojava, a dešava se kod oko trećine terminskih i polovine prijevremeno rođenih beba. Obično nije jaka i prolazi spontano ili uz odgovarajuću terapiju bez ikakvih posljedica.

Da li novorođenče posjeduje imunitet?
Dijete se rađa sa pasivno prenjetim antitijelima majke, koja ga štite od izvjesnog broja infekcija koje je majka preležala, ali svega dva do tri mjeseca, a zatim nestaju. Za formiranje vlastitog imuniteta je potrebno najmanje šest mjeseci, a praznina u periodu od trećeg do šestog meseca se popunjava antitijelima koje sadrži majčino mlijeko. S obzirom da ono sadrži i druge elemente odbrane koji kod bebe još nisu sazreli, predstavlja najbolju zaštitu od infekcija.

Da li novorođena beba vidi i čuje?
Nervni sistem se najsporije prilagođava. Sa dva mjeseca se gube pojedini primitivni refleksi i započinje proces uspravljanja, koji se završava samostalnim prohodavanjem. Inače, nervni sistem se razvija i nakon završetka djetinjstva, kada su svi ostali sistemi već odavno u potpunosti razvijeni. Ustanovljeno je da zdrava beba čuje i prije rođenja. Zato najprije reagira na majčin glas, koji joj je od ranije poznat. Novorođenče je sposobno i da vidi, ali prvih dana po rođenju rijetko otvara oči, a i tada nije u stanju da fiksira pogled, jer nema iskustva. Treptanjem reaguje na jaku svetlost.

Kako da pomognete bebi da što bezbolnije prebrodi probleme prilagođavanja?
Sljedite prirodu! Ona se postarala da ublaži probleme koji nastaju tokom složenog procesa adaptacije na vanmaterične uslove života, pružajući djetetu kroz majčino mlijeko sve što mu nedostaje. Zato je od izuzetnog značaja da vašu novorođenu bebu što ranije stavite na grudi, da od rođenja sisa kad god poželi (danju i noću), i da je u prvih šest mjeseci života hranite isključivo svojim mlijekom, pri čemu treba da dodajete samo vitamin D. Dojenje, uz postepeno uvođenje nemlječne hrane, treba da nastavite bar do godinu dana. Ono je, uz normalnu trudnoću i porođaj, najvažniji uslov za dobru prilagođenost uslovima sredine u kojoj dijete živi.

0 replies

Leave a Reply

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Leave a Reply